🎭 Oszuści mogą dziś wyglądać i brzmieć jak osoby, którym ufasz
Dzwoni do Ciebie syn. Rozpoznajesz jego głos, ale płacze i mówi nerwowo:
„Mamo, miałem wypadek. Natychmiast potrzebuję pieniędzy!”
Albo szef zaprasza Cię na wideokonferencję. Rozpoznajesz jego twarz, słyszysz głos i widzisz znajomych współpracowników. Po spotkaniu otrzymujesz polecenie wykonania przelewu.
Lub kupujący przesyła Ci potwierdzenie bankowe: „Już zapłaciłem. Proszę wysłać przedmiot”.
W każdej z tych trzech sytuacji to, co widzisz lub słyszysz, może być niezwykle przekonującym fałszerstwem.
To nie science fiction. Dzięki powszechnej dostępności generatywnej sztucznej inteligencji przestępcy mogą dziś tworzyć realistyczne fałszywe materiały, których przygotowanie wcześniej wymagało specjalistycznej wiedzy, drogiego sprzętu i dużej ilości czasu.
Jeszcze bardziej niepokojące jest to, że niektóre z tych oszustw spowodowały już straty liczone w milionach dolarów.
💸 1. Wideokonferencja z dyrektorem, którego tak naprawdę tam nie było
W styczniu 2024 roku pracownik międzynarodowej firmy inżynieryjnej Arup w Hongkongu uczestniczył w wideokonferencji.
Na ekranie pojawili się dyrektor finansowy przedsiębiorstwa oraz kilku znajomych współpracowników.
Spotkanie wyglądało tak wiarygodnie, że pracownik wykonał otrzymane polecenia dotyczące przekazania pieniędzy.
Rezultat: 15 transakcji na łączną kwotę około 25 milionów dolarów amerykańskich.
Później śledczy ustalili, że przestępcy wykorzystali sztucznie wygenerowane obrazy i głosy, aby podszyć się pod prawdziwych pracowników firmy. Według policji podczas ataku użyto wcześniej przygotowanych materiałów wideo.
Pracownik zaufał temu, co zobaczył i usłyszał.
Właśnie dlatego ten przypadek jest tak niepokojący: oszuści nie muszą już podszywać się pod kierownictwo wyłącznie za pomocą fałszywego e-maila.
Mogą stworzyć cyfrową imitację konkretnej osoby.
📞 2. Znajomy głos nie jest już dowodem tożsamości
Generatywna sztuczna inteligencja potrafi odtworzyć barwę głosu, intonację i sposób mówienia człowieka na podstawie próbek jego wypowiedzi.
Takie nagrania mogą pochodzić z publicznie dostępnych filmów, mediów społecznościowych lub innych źródeł.
Następnie przestępcy łączą tę technologię ze znaną metodą manipulacji psychologicznej: rzekomym wypadkiem, nagłym przypadkiem medycznym, zatrzymaniem przez policję lub pilną prośbą o pieniądze.
Tym razem jednak ofiara nie słyszy głosu nieznajomego oszusta.
Słyszy głos przypominający głos własnego dziecka.
I nie jest to już wyłącznie hipotetyczne zagrożenie.
W lutym 2025 roku oszuści we Włoszech wykorzystali stworzoną za pomocą AI imitację głosu ministra obrony Guido Crosetto, aby wyłudzić pieniądze od znanych przedsiębiorców.
Massimo Moratti, były właściciel klubu piłkarskiego Inter Mediolan, przelał niemal milion euro, zanim oszustwo zostało wykryte. Włoskim władzom udało się później zamrozić przekazane środki.
Jeśli przestępcy potrafili przekonująco naśladować głos ministra, wyobraź sobie, jak wiarygodny może wydawać się telefon rzekomo od osoby, którą dobrze znasz.
🧾 3. Fałszywe potwierdzenia przelewów, wiadomości i strony internetowe
Wyobraź sobie, że sprzedajesz laptopa przez internet.
Kupujący przesyła Ci zrzut ekranu aplikacji bankowej. Widać na nim kwotę, datę, odbiorcę oraz potwierdzenie pomyślnego wykonania przelewu.
Wszystko wygląda autentycznie.
Ale pieniądze nigdy nie trafiają na Twoje konto.
W maju 2025 roku brytyjska policja ostrzegała przed oszustwami z wykorzystaniem fałszywych aplikacji bankowych. Przestępcy pokazywali sprzedającym ekrany sugerujące, że płatność została zrealizowana, chociaż w rzeczywistości nie wykonano żadnego przelewu.
W tym konkretnym przypadku nie potwierdzono wykorzystania sztucznej inteligencji.
Nowoczesne generatory obrazów znacznie ułatwiają jednak tworzenie przekonujących fałszerstw wizualnych, takich jak:
- Zrzuty ekranu przelewów bankowych i sald rachunków.
- Rzekome rozmowy z Telegrama, WhatsAppa i innych komunikatorów.
- Obrazy dokumentów i dowodów tożsamości.
- Strony imitujące sklepy internetowe i platformy inwestycyjne.
- Fałszywe potwierdzenia zamówień i powiadomienia o dostawie.
Dla osoby przyzwyczajonej do ufania zrzutom ekranu przekonująca podróbka może wyglądać jak prawdziwy dowód.
Ale obraz potwierdzenia przelewu nie dowodzi, że pieniądze rzeczywiście wpłynęły na Twoje konto.
Zawsze sprawdzaj wpływy bezpośrednio w swoim banku lub u dostawcy usług płatniczych.
Ten pozornie drobny szczegół może uchronić Cię przed poważną stratą.
🕵️ 4. Wiadomość od oszusta, który wie o Tobie zdecydowanie za dużo
Kiedyś wiadomości phishingowe często można było rozpoznać po błędach ortograficznych, dziwnych sformułowaniach lub nienaturalnych tłumaczeniach.
Dziś modele językowe potrafią tworzyć płynne, poprawne i spersonalizowane wiadomości w wielu językach.
Oszuści mogą wykorzystywać publicznie dostępne informacje o Twojej pracy, znajomych i zainteresowaniach, aby ich wiadomości przypominały zwykłą korespondencję służbową.
Na przykład pracownik otrzymuje e-mail rzekomo od swojego przełożonego.
W wiadomości pojawia się prawidłowa nazwa projektu oraz nazwiska rzeczywistych współpracowników.
Albo ktoś otrzymuje wiadomość od „dawnego znajomego”, który nawiązuje do autentycznych wydarzeń z jego życia.
W 2026 roku FBI również ostrzegało przed oszustami podszywającymi się pod funkcjonariuszy organów ścigania. W tych oszustwach wykorzystywano fałszywe strony internetowe oraz filmy generowane przez sztuczną inteligencję.
Szczególnie niepokojące było to, że przestępcy ponownie atakowali osoby, które wcześniej straciły pieniądze w wyniku oszustwa i teraz szukały pomocy.
Nawet strona przypominająca oficjalny portal rządowy lub film przedstawiający osobę w mundurze nie gwarantują już autentyczności.
🤖 5. Oszuści mogą rozmawiać z ogromną liczbą osób jednocześnie
Kolejną istotną zmianą jest automatyzacja.
Nowoczesne systemy rozpoznawania mowy, modele językowe i syntezatory głosu można połączyć w systemy konwersacyjne, które potrafią odpowiadać ludziom w czasie rzeczywistym.
Przestępcy mogą wykorzystywać takie narzędzia do nawiązywania pierwszego kontaktu, identyfikowania potencjalnych ofiar i przygotowywania spersonalizowanych odpowiedzi.
Zamiast wysyłać tę samą ogólną wiadomość do tysięcy osób, mogą generować indywidualne rozmowy.
Takie metody budzą szczególny niepokój w przypadku oszustw inwestycyjnych i oszustw romantycznych, znanych również jako romance scams.
Ofierze można pokazać atrakcyjny profil, opowiedzieć przekonującą historię osobistą i stopniowo zdobywać jej zaufanie.
W niektórych schematach zautomatyzowane systemy mogą obsługiwać część komunikacji, podczas gdy prawdziwi organizatorzy włączają się dopiero na późniejszym etapie.
Sztuczna inteligencja nie wymyśliła tych oszustw.
Sprawiła jednak, że stały się szybsze, tańsze i potencjalnie znacznie bardziej przekonujące.
🔍 Diabeł tkwi w szczegółach: jak rozpoznać fałszerstwo stworzone przez AI?
Generatywna sztuczna inteligencja nadal popełnia błędy. Czasami właśnie te niedoskonałości pomagają rozpoznać fałszerstwo.
Żaden pojedynczy szczegół obrazu czy dźwięku nie pozwala jednak z całkowitą pewnością ustalić, czy materiał został stworzony za pomocą sztucznej inteligencji.
🖼️ Obrazy, potwierdzenia płatności i zrzuty ekranu
Zwróć szczególną uwagę na następujące szczegóły:
- Nienaturalnie gładką skórę, przypominającą plastik.
- Plamiste kolory lub dziwne przejścia między odcieniami na powierzchniach, które powinny być jednolite.
- Rozmyte krawędzie włosów, ubrań lub przedmiotów.
- Cienie i odbicia, które do siebie nie pasują.
- Nieprawidłowe znaki, niespójne czcionki lub nietypowo rozmieszczone elementy interfejsu.
- Sprzeczności między datami, kwotami płatności i innymi informacjami w dokumencie.
Szczególnie dokładnie przyglądaj się zrzutom ekranu aplikacji bankowych oraz potwierdzeniom płatności.
Nowoczesne generatory obrazów coraz lepiej radzą sobie jednak z odtwarzaniem tekstu, oświetlenia i elementów interfejsu.
Brak widocznych błędów nie dowodzi, że obraz jest autentyczny.
🎙️ Głosy i rozmowy telefoniczne
W niektórych syntetycznych głosach można usłyszeć:
- Metaliczne lub robotyczne brzmienie.
- Nietypowe pauzy.
- Nienaturalnie równy rytm mówienia.
- Dziwne przejścia między słowami.
- Nietypowy oddech lub powtarzające się zniekształcenia dźwięku.
Jednak słaby zasięg sieci komórkowej i kompresja dźwięku również mogą powodować podobne efekty.
Z drugiej strony wysokiej jakości głos syntetyczny może brzmieć całkowicie naturalnie.
Rozpoznanie znajomego głosu nie wystarcza już do potwierdzenia tożsamości rozmówcy.
🎥 Wideorozmowy
W niektórych filmach typu deepfake można zauważyć:
- Niewielkie rozbieżności między ruchem ust a wypowiadanymi słowami.
- Rozmyte obszary wokół twarzy lub włosów.
- Nienaturalne zmiany mimiki.
- Krótkotrwałe zniekształcenia podczas obracania głowy.
- Dziwne zmiany oświetlenia lub konturów twarzy.
Niektóre deepfake'i mogą również wykazywać błędy wizualne, gdy osoba zasłania część twarzy dłonią.
Jednak poproszenie rozmówcy o obrócenie się bokiem lub dotknięcie twarzy nie jest już niezawodną metodą weryfikacji.
Zamiast polegać wyłącznie na widocznych niedoskonałościach, niezależnie potwierdź, z kim naprawdę rozmawiasz.
🎵 Jeśli AI potrafi tworzyć muzykę podbijającą listy przebojów, jak dobrze może podrobić głos?
Pewien fakt pokazuje, jak szybko rozwijają się te technologie.
W listopadzie 2025 roku utwór Walk My Walk wirtualnego projektu muzyki country Breaking Rust, stworzonego z wykorzystaniem sztucznej inteligencji, osiągnął pierwsze miejsce na amerykańskiej liście Billboard Country Digital Song Sales.
Chodziło o listę cyfrowej sprzedaży utworów country, a nie o ogólną listę Billboard Hot 100.
Mimo to osiągnięcie jest znaczące.
Sztuczna inteligencja może już uczestniczyć w tworzeniu muzyki, która zdobywa miliony odtworzeń i trafia na uznane listy przebojów.
Jednocześnie technologie generowania tekstów, obrazów, filmów i głosów są dostępne nie tylko dla dużych studiów produkcyjnych.
Narzędzia takie jak ElevenLabs do syntezy mowy, generatory obrazów, usługi tworzenia wideo i duże modele językowe są wykorzystywane do wielu legalnych zadań twórczych i zawodowych.
Ale przestępcy również mogą nadużywać podobnych możliwości.
A skoro syntetyczny głos potrafi przekonująco wykonać piosenkę, znajome brzmienie głosu podczas rozmowy telefonicznej nie może już być traktowane jako wystarczający dowód tożsamości rozmówcy.
🛡️ Jak chronić siebie i swoją rodzinę?
Jednym z najważniejszych nawyków w erze generatywnej sztucznej inteligencji jest niezależne weryfikowanie tożsamości ludzi i ich próśb, zamiast polegania wyłącznie na przedstawionych obrazach, głosach lub dokumentach.
Jeśli członek rodziny dzwoni i pilnie prosi o pieniądze: zakończ rozmowę i samodzielnie skontaktuj się z tą osobą pod znanym Ci wcześniej numerem. Tajne hasło ustalone w rodzinie może zapewnić dodatkową ochronę, ale nie powinno być jedynym sposobem weryfikacji.
Jeśli przełożony żąda pilnego przelewu: potwierdź polecenie innym, wcześniej uzgodnionym kanałem komunikacji. W przypadku większych kwot wymagaj zatwierdzenia płatności przez więcej niż jedną upoważnioną osobę.
Jeśli kupujący wysyła potwierdzenie płatności: sprawdź, czy pieniądze rzeczywiście wpłynęły na Twoje konto. Nigdy nie wydawaj ani nie wysyłaj towaru wyłącznie na podstawie zrzutu ekranu.
Jeśli ktoś przesyła Ci oficjalnie wyglądającą stronę internetową lub dokument: samodzielnie otwórz stronę danej organizacji i zweryfikuj informacje za pośrednictwem jej oficjalnych kanałów.
Jeśli ktoś wywiera na Tobie presję, straszy Cię lub nalega na zachowanie wszystkiego w tajemnicy: potraktuj to jako poważny sygnał ostrzegawczy. Przerwij rozmowę i sprawdź, co naprawdę się dzieje.
💚 Na co powinniśmy się przygotować, gdy AI będzie coraz potężniejsza?
Oszustwa internetowe nie znikną. Jednak metody wykorzystywane do wprowadzania ludzi w błąd stają się coraz bardziej przekonujące.
Fałszywe obrazy będą zawierały coraz mniej oczywistych błędów.
Syntetyczne głosy będą brzmiały coraz naturalniej.
Cyfrowe postacie będą potrafiły prowadzić coraz bardziej złożone rozmowy.
A odróżnienie podrobionych dokumentów i stron internetowych od autentycznych stanie się trudniejsze.
Tradycyjne przekonanie „widziałem to na własne oczy i słyszałem na własne uszy” nie może już stanowić wystarczającej podstawy do podjęcia decyzji finansowej.
Musimy wyrobić sobie inny nawyk:
Nie oceniaj informacji wyłącznie na podstawie tego, jak wiarygodnie wygląda lub brzmi. Zastanów się, czy możesz niezależnie zweryfikować jej pochodzenie.
Ten nawyk może stać się jednym z najważniejszych sposobów ochrony przed oszustwami w erze sztucznej inteligencji.
🔎 O Axon OSINT
Axon OSINT to platforma do prowadzenia dochodzeń cyfrowych, analizy informacji z otwartych źródeł (OSINT) oraz porządkowania danych związanych z potencjalnymi oszustwami.
Jeśli otrzymujesz podejrzane telefony, spotykasz się z podrobionymi dokumentami, fałszywymi stronami internetowymi lub próbami wyłudzenia pieniędzy, zachowaj wiadomości, obrazy, linki i wszelkie inne dostępne dowody.
W razie potrzeby możesz zgłosić incydent za pośrednictwem Axon OSINT.
Zgłoszenie incydentu za pośrednictwem platformy nie zastępuje kontaktu z bankiem lub odpowiednimi organami ścigania, jeśli jest on konieczny.